Chọn người được chọn
Mình thường được hỏi làm sao để tìm được người phù hợp để hợp tác. Câu trả lời của mình là: Bạn có đủ kiên nhẫn để chọn người không?
Vì chọn người để làm việc cùng, không phải chuyện cảm tính hay dựa vào thiện cảm. Đó là một quá trình có hệ thống, có những vòng lọc khắt khe mà mình đã xây dựng qua nhiều năm kinh nghiệm. Chúng được khởi nguồn từ mong muốn được kiểm soát và không muốn bị phản bội của mình. Hơi cực đoan, nên sau nhiều năm điều chỉnh mình đã tạo nó thành một hệ thống đơn giản hơn, dễ chịu hơn nhưng vẫn giữ hiệu quả như những ngày đầu tiên (với mình, hoặc nếu may mắn thì là cả với bạn).
Vòng đầu tiên: Quan sát từ xa
Vòng quan sát này được mình làm ở diện rộng, thường trong những buổi hội thảo hay những buổi networking hay trong các cộng đồng khác nhau để tìm kiếm những người mà qua sự cảm nhận đầu tiên, mình lờ mờ nhận ra họ có thể phù hợp mình.
Mình quan sát họ khi họ còn chưa chú ý đến mình, chưa hiểu về mình, chưa nhận ra mình đang để ý đến họ. Mình quan sát qua mạng xã hội, qua bài viết, qua hình ảnh, qua cách họ bình luận, những nơi họ tham gia, họ trò chuyện, họ giao tiếp, họ vui đùa hay kết bạn với những ai khác.
Mình xem cách họ sống hàng ngày, cách họ hành xử với những người xung quanh, cách họ thể hiện giá trị quan của bản thân. Những gì họ chia sẻ trên mạng xã hội, cách họ phản ứng với các tình huống khó khăn, cách họ đối xử với người phục vụ hay với những người “không quan trọng”.
Ở vòng này không ít đuôi cáo lòi ra ngay lập tức, và mình luôn biến mất trước cả khi họ kịp nhận ra. Có những cái đuôi cáo được mình đưa vào blacklist để dù giá nào cũng không hợp tác cùng, vì mình quá hiểu hậu quả khi chơi đùa cùng chiếc đuôi đó như thế nào. Cũng rất nhiều chú thỏ con đội lốt con cọp, cố tỏ ra là mình ngầu nhưng sâu thẳm lại bối rối, thường đây là những người để làm bạn thì ổn còn hợp tác làm việc thì hên xui. Cuối cùng là những người rất giống mình về quan điểm sống, cách thức làm việc và giao tiếp với người khác, mình sẽ đưa họ sang vòng hai.
Vòng thứ hai: Xác thực thực tế
Đây là khi mình bắt đầu tiếp cận và tìm hiểu sâu hơn về họ. Kết bạn, trò chuyện, gặp gỡ, kết nối họ với dự án này, dự án kia. Lý do mình không kết nối họ với dự án của mình, vì thường mình tìm cá nhân hợp tác trước 1 năm thậm chí 2 năm cho dự án mới nên lúc ở vòng 2, mình ít khi có dự án sẵn cho họ. Và cứ để họ làm việc với những cơ hội khác mình thì mình mới có cơ hội quan sát sâu hơn chứ. Hihi.
Ở vòng này, mình xác thực lại những điều đã quan sát được ở vòng đầu tiên. Họ có thực sự giống với những gì họ đang thể hiện hay không?
Cũng không nhiều người ở lại vòng này với mình, vì khi họ đối diện với các cơ hội khác nhau thì họ bắt đầu có sự thay đổi khác hẳn với những gì mình có thể suy nghĩ đến, thậm chí là có thể đồng hành cùng. Mình có một tâm thế lead người khác rất cao, nên nếu như cá nhân đó cũng mong muốn lead giống như mình thì chỉ có thể làm bạn hoặc song song các dự án chứ họ không phù hợp để làm cùng dự án với mình. Đơn giản thôi, một núi làm sao có hai hổ được. Mình đâu có đi tìm người lead mình đâu.
Mình hiểu hơn được về động lực phát triển của họ, vì tiền, vì danh vọng hay vì điều nào đó khác? Và chỉ những ai mình dám đảm bảo có thể hỗ trợ họ lâu dài mới được đưa sang vòng tiếp theo. Còn lại thì sẽ là những mối quan hệ xã giao hoặc là bạn, hoặc là lửng lơ chờ đợi ở đấy đến khi họ khiến mình thấy phù hợp thì mình sẽ chuyển vòng của họ. Còn không thì thôi, vì đâu phải lúc nào cũng có duyên với nhau.
Vòng cuối cùng: Kiểm nghiệm bản chất
Đây là lúc quan sát cách họ đối diện với thất bại hoặc thành công, với chính sự nghiệp và cuộc sống của họ khi đã trở thành bạn bè.
Ở vòng này, mình và họ đã thân thiết hơn nhiều để có thể hiểu được nhiều khía cạnh xung quanh họ. Họ xử lý khủng hoảng như thế nào? Họ đối xử với gia đình ra sao? Họ có giữ được bản chất khi gặp áp lực không?
Đây là lúc mình phân biệt được người chỉ để chơi cùng và người để làm việc cùng.
Làm việc cùng nhau đòi hỏi sự tin tưởng ở mức độ cao hơn nhiều. Cần người có thể đồng hành trong những lúc khó khăn, không chỉ lúc thuận lợi. Cần người có tầm nhìn chung, có tiếng nói chung và có mục tiêu chung để đi cùng nhau. Đây là lúc mình đưa ra lời đề nghị với họ. Và cũng là lúc chúng mình bắt đầu một dự án mới.
Mình biết cách làm này của mình khá khắt khe. Có người nói mình quá cẩn thận, quá tốn thời gian. Nhưng mình thấy đáng.
Vì một lần chọn sai có thể phá hỏng cả một dự án, một team, thậm chí cả một giai đoạn phát triển của bản thân.
Dĩ nhiên, mình chẳng là ai cả để được rêu rao rằng tôi chọn người này người kia. Nhưng mình được quyền chọn lựa ai bước vào cuộc đời mình mà.
Với cách chọn này, mình ít khi phải hối hận về những quyết định hợp tác của mình. (Ít khi thôi chứ không phải không)
Còn bạn, đã chọn được người cho riêng mình chưa?
